Voor een mbo-opleiding installatietechniek kun je kiezen uit meerdere vakgebieden, niveaus en leerroutes. De sector biedt opleidingen op mbo-niveau 2, 3 en 4, met zowel een praktijkgerichte als een schoolse variant. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de mbo-opleiding installatietechniek, van vakgebieden en niveaus tot scholen en carrièremogelijkheden.
Welke vakgebieden vallen onder installatietechniek?
Installatietechniek is een breed vakgebied dat zich richt op het aanleggen, onderhouden en repareren van technische installaties in gebouwen en infrastructuur. De sector omvat meerdere specialisaties, waaronder elektrotechnische installaties, werktuigbouwkundige installaties, loodgieterswerk en klimaatbeheersing. Elk vakgebied heeft zijn eigen focus, maar alle richtingen werken aan de technische infrastructuur van gebouwen en omgevingen.
De meest voorkomende vakgebieden binnen de installatietechniek zijn:
- Elektrotechnische installaties: het aanleggen en onderhouden van elektrische systemen, zoals bedrading, schakelaars, verlichting en beveiligingssystemen.
- Werktuigbouwkundige installaties (W-installaties): alles rondom verwarming, ventilatie, airconditioning en sanitair, ook wel aangeduid als de cv- en loodgieterstak.
- Koudetechniek en klimaatbeheersing: het installeren en onderhouden van koel- en airconditioningsystemen.
- Duurzame energie-installaties: een groeiend vakgebied met focus op zonnepanelen, warmtepompen en andere duurzame systemen.
- Domotica en gebouwautomatisering: het verbinden van technische systemen in slimme gebouwen.
Door de energietransitie en de groeiende vraag naar duurzame oplossingen neemt de vraag naar vakmensen in de installatietechniek sterk toe. Dat maakt een mbo-opleiding installatietechniek op dit moment bijzonder waardevol op de arbeidsmarkt.
Welke mbo-niveaus zijn beschikbaar binnen installatietechniek?
Binnen de installatietechniek zijn mbo-opleidingen beschikbaar op niveau 2, 3 en 4. Elk niveau biedt een andere diepgang en leidt tot andere functies en verantwoordelijkheden in de praktijk. Het juiste niveau hangt af van je vooropleiding, ambities en de rol die je wilt vervullen.
Mbo-niveau 2: basistechnieker
Op niveau 2 leer je de basisvaardigheden van het vak. Denk aan het assisteren bij installatiewerkzaamheden, het uitvoeren van eenvoudige aansluitingen en het werken onder begeleiding van een ervaren monteur. Dit niveau is toegankelijk voor mensen met een vmbo-basis- of -kaderdiploma, of voor wie al enige werkervaring heeft in de techniek.
Mbo-niveau 3: allround monteur
Op niveau 3 werk je zelfstandiger en pak je complexere installatietaken op. Je kunt installaties plannen, uitvoeren en controleren zonder voortdurende begeleiding. Dit niveau sluit aan bij een vmbo-tl-diploma of een afgeronde niveau-2-opleiding en is populair onder mensen die snel de werkvloer op willen.
Mbo-niveau 4: technisch specialist of leidinggevende
Niveau 4 is gericht op mensen die door willen groeien naar een leidinggevende of specialistische rol. Je leert projecten coördineren, technische ontwerpen beoordelen en teams aansturen. Dit niveau biedt ook een goede basis voor wie later wil doorstromen naar het hbo.
Wat is het verschil tussen BBL en BOL in installatietechniek?
Het verschil tussen BBL en BOL zit in de verhouding tussen leren en werken. Bij de Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL) werk je vier dagen per week en ga je één dag naar school. Bij de Beroepsopleidende Leerweg (BOL) ga je vier dagen naar school en loop je stage. Beide routes leiden tot hetzelfde diploma, maar de aanpak verschilt sterk.
In de installatietechniek zijn beide leerroutes gangbaar en beschikbaar bij de meeste scholen. Welke route het beste bij je past, hangt af van je persoonlijke situatie:
- BBL is geschikt als je snel praktijkervaring wilt opdoen, al een leerbaan hebt of liever verdient terwijl je leert. Je bouwt direct werkervaring op en bent al vroeg actief in het werkveld.
- BOL is geschikt als je nog geen werkgever hebt, meer tijd wilt besteden aan theorie of een bredere basis wilt leggen voordat je de arbeidsmarkt betreedt.
In de praktijk kiezen veel studenten in de installatietechniek voor de BBL-route, omdat het vak sterk leunt op praktische vaardigheden die je het best leert door te doen. Een leerbedrijf is daarbij een vereiste voor de BBL-route, dus het is verstandig om eerst een werkgever te vinden voordat je je inschrijft.
Welke scholen bieden een mbo-opleiding installatietechniek aan?
Een mbo-opleiding installatietechniek wordt aangeboden door regionale opleidingscentra (roc’s) en vakinstellingen verspreid over heel Nederland. De meeste grote roc’s hebben een technische afdeling waar je terecht kunt voor een opleiding installatietechniek op niveau 2, 3 of 4.
Bekende onderwijsinstellingen die installatietechniek aanbieden zijn onder andere:
- Noorderpoort in Groningen en omgeving
- ROC van Amsterdam
- Summa College in Eindhoven
- ROC Nijmegen
- Deltion College in Zwolle
- ROC Friese Poort in Friesland
Het aanbod verschilt per regio en per instelling. Sommige scholen bieden specifieke verdiepingen aan, zoals koudetechniek of domotica, terwijl andere een bredere basisopleiding aanbieden. Het is verstandig om het actuele aanbod te controleren via de website van de school of via Studiekeuze123.nl, zodat je zeker weet welke opleidingen op jouw niveau en in jouw regio beschikbaar zijn.
Voor studenten in Noord-Nederland is Noorderpoort een logische eerste keuze, met meerdere vestigingen in de provincie Groningen en een breed technisch aanbod.
Wat kun je verdienen na een mbo-opleiding installatietechniek?
Na het afronden van een mbo-opleiding installatietechniek kun je rekenen op een marktconform salaris dat afhankelijk is van je niveau, specialisatie, werkervaring en de regio waar je werkt. Installatietechnici zijn schaars op de arbeidsmarkt, wat de loonmogelijkheden over het algemeen positief beïnvloedt.
Een paar factoren die je inkomen als installatietechnicus bepalen:
- Opleidingsniveau: hoe hoger je mbo-niveau, hoe meer verantwoordelijkheid en doorgaans ook hoe hoger het salaris.
- Specialisatie: vakgebieden zoals koudetechniek of domotica zijn relatief schaars en worden goed beloond.
- Werkervaring: met meer jaren op de teller en aanvullende certificaten groeit je marktwaarde.
- Type werkgever: grote installatiebedrijven, aannemers en gespecialiseerde onderhoudsbedrijven hanteren elk hun eigen beloningsstructuur.
Doorgroeimogelijkheden zijn er volop. Van monteur kun je doorgroeien naar projectleider, werkvoorbereider of technisch adviseur. Wie wil, kan ook doorstromen naar een hbo-opleiding technische bedrijfskunde of een verwante richting. De installatietechniek biedt daarmee niet alleen een goede startpositie, maar ook een duurzame loopbaan.
Hoe vind je een baan in de installatietechniek via een uitzendbureau?
Een uitzendbureau is een effectieve manier om snel aan de slag te gaan in de installatietechniek, ook als je net je mbo-diploma hebt behaald of nog aan het studeren bent via de BBL-route. Via een uitzendbureau kom je in contact met werkgevers die actief op zoek zijn naar technisch personeel, zonder dat je zelf alle deuren hoeft plat te lopen.
De voordelen van werken via een uitzendbureau in de installatietechniek zijn:
- Je krijgt toegang tot een breed netwerk van installatiebedrijven en technische werkgevers.
- Je kunt flexibel beginnen en kennismaken met verschillende bedrijven en werkomgevingen.
- Een uitzendbureau denkt met je mee over welke functie het beste past bij jouw niveau en ambities.
- Je hoeft niet zelfstandig te solliciteren bij tientallen bedrijven: het bureau doet dat voor je.
Bij het zoeken naar installatietechniekwerk is het handig om een uitzendbureau te kiezen dat kennis heeft van de technische sector en de regio waarin je wilt werken. Zo weet het bureau welke bedrijven er zijn, wat ze zoeken en welke functies bij jou passen.
Hoe FlexExpert jou helpt in de installatietechniek
Wij begrijpen dat de stap naar een nieuwe baan of een eerste baan in de installatietechniek spannend kan zijn. Daarom gaan wij verder dan een simpel telefoontje. Bij FlexExpert nemen we echt de tijd om jou te leren kennen: wie je bent, wat je kunt en waar je naartoe wilt. Zo zorgen we dat we een werkplek vinden die écht bij je past, niet alleen op papier.
Wat wij voor jou doen als je op zoek bent naar werk in de installatietechniek:
- We voeren een uitgebreid gesprek over jouw achtergrond, opleiding en wensen.
- We koppelen jou aan passende installatiebedrijven in Noord-Nederland via ons brede netwerk.
- Je hebt één vast aanspreekpunt, zodat je altijd weet bij wie je terecht kunt.
- We begeleiden je door het hele proces, van eerste kennismaking tot plaatsing.
- We denken mee over jouw loopbaanstap, of je nu net je mbo hebt afgerond of toe bent aan een nieuwe uitdaging.
Ben jij klaar voor je volgende stap in de installatietechniek? Neem dan contact op met FlexExpert via flexexpert.nl of bel ons op 050 309 73 40. We denken graag met je mee.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een mbo-opleiding installatietechniek?
De duur van een mbo-opleiding installatietechniek hangt af van het niveau en de leerroute. Een niveau 2-opleiding duurt doorgaans 2 jaar, terwijl niveau 3 en 4 respectievelijk 3 en 4 jaar in beslag nemen. Via de BBL-route kan de studieduur soms iets korter uitvallen, omdat je al veel praktijkervaring opdoet op de werkvloer. Als je al een eerder behaald diploma of werkervaring kunt inbrengen, is een verkorte route in sommige gevallen mogelijk via eerder verworven competenties (EVC).
Welke certificaten of aanvullende diploma's zijn nuttig naast mijn mbo-diploma?
Naast je mbo-diploma zijn er diverse aanvullende certificaten die je waarde op de arbeidsmarkt aanzienlijk verhogen. Denk aan het NEN 3140-certificaat voor elektrotechnische veiligheid, het F-gassen certificaat voor koudetechnici, of een VCA-diploma voor veilig werken. Voor wie zich wil specialiseren in duurzame energie zijn certificeringen rondom warmtepompen en zonnepanelen (zoals de STEK-erkenning) steeds meer gevraagd. Werkgevers en uitzendbureaus zoals FlexExpert kunnen je adviseren welke certificaten het meest relevant zijn voor jouw gewenste vakgebied.
Kan ik een mbo-opleiding installatietechniek volgen als ik al werk of een andere achtergrond heb?
Ja, zeker. De installatietechniek verwelkomt zij-instromers en mensen die omscholen vanuit een andere sector. Via de BBL-route kun je werken en leren combineren, wat het financieel haalbaar maakt om te omscholen. Sommige roc's bieden ook verkorte trajecten of maatwerkopleidingen aan voor mensen met relevante werkervaring. Een uitzendbureau gespecialiseerd in de technische sector kan je bovendien helpen om al tijdens je opleiding aan de slag te gaan bij een leerbedrijf.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het kiezen van een leerroute in de installatietechniek?
Een veelgemaakte fout is kiezen voor de BBL-route zonder eerst een leerbedrijf te hebben gevonden, want zonder erkend leerbedrijf kun je niet starten. Daarnaast onderschatten sommige studenten het belang van de keuze voor een specialisatie: een brede basisopleiding is goed, maar een vroege focus op een groeiend vakgebied zoals duurzame energie of domotica kan je kansen op de arbeidsmarkt versterken. Tot slot vergeten mensen soms om het actuele opleidingsaanbod per school te vergelijken, terwijl het aanbod per instelling en regio sterk kan verschillen.
Hoe ziet een typische werkdag eruit als installatietechnicus?
Een werkdag als installatietechnicus is afwisselend en zelden hetzelfde. Je werkt op wisselende locaties, zoals nieuwbouwprojecten, renovaties of bij particulieren thuis, en geen dag is identiek. Afhankelijk van je specialisatie besteed je je tijd aan het aanleggen van leidingen, het installeren van elektrische systemen, het testen van installaties of het oplossen van storingen. Naarmate je meer ervaring opdoet en doorgroeit naar een hogere functie, komen er ook taken bij zoals het overleggen met opdrachtgevers, het plannen van werkzaamheden en het begeleiden van collega's.
Is er veel vraag naar installatietechnici in Noord-Nederland specifiek?
Ja, ook in Noord-Nederland is de vraag naar goed opgeleide installatietechnici groot en groeiend. De energietransitie, de bouw van nieuwe woningen en de verduurzaming van bestaande gebouwen zorgen voor een aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt in de regio. Bedrijven in Groningen, Friesland en Drenthe zoeken actief naar monteurs en specialisten op alle mbo-niveaus. Via een regionaal uitzendbureau zoals FlexExpert, met een sterk netwerk in Noord-Nederland, vind je sneller een passende werkgever in jouw buurt.
Wat moet ik meenemen of voorbereiden voor een eerste gesprek met een uitzendbureau in de techniek?
Voor een eerste gesprek met een technisch uitzendbureau is het handig om je cv, een kopie van je diploma's en eventuele certificaten bij de hand te hebben. Denk ook alvast na over je wensen: welk vakgebied spreekt je aan, wil je in loondienst of als uitzendkracht werken, en welke regio heeft je voorkeur? Hoe duidelijker je je eigen situatie en ambities kunt omschrijven, hoe gerichter het bureau jou kan koppelen aan een passende werkgever. Bij FlexExpert nemen we de tijd voor een uitgebreid kennismakingsgesprek, zodat we echt begrijpen wat bij jou past.
