Als uitzendkracht krijg je te maken met een specifieke cao die jouw arbeidsvoorwaarden regelt. Maar welke cao geldt er precies, en wat betekent dat in de dagelijkse praktijk? De ABU-cao voor uitzendkrachten en de NBBU-cao voor uitzendkrachten zijn de twee collectieve arbeidsovereenkomsten die gelden binnen de uitzendsector. Ze bepalen onder andere je loon, je opbouw van rechten en je aanspraken bij ziekte of verlof. Voor werkgevers in Noord-Nederland is het net zo belangrijk om deze cao’s goed te begrijpen, want ze bepalen mede hoe flexibele arbeid in de praktijk werkt. In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe beide cao’s functioneren.
De twee cao’s en wie er onder valt
Bepaal eerst onder welke cao jij als uitzendkracht valt. Dit hangt af van het uitzendbureau waarbij je werkt en niet van de opdrachtgever of de sector.
- ABU-cao: De Algemene Bond Uitzendondernemingen vertegenwoordigt grotere uitzendbureaus. De ABU-cao is algemeen verbindend verklaard, wat betekent dat deze cao ook geldt voor uitzendbureaus die geen lid zijn van de ABU.
- NBBU-cao: De Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen vertegenwoordigt voornamelijk kleinere en middelgrote uitzendbureaus. De NBBU-cao heeft een eigen fasensysteem dat op enkele punten afwijkt van de ABU-cao.
Controleer bij aanvang van je uitzendwerk welke cao van toepassing is. Dit staat vermeld in je uitzendovereenkomst. Zodra je weet onder welke cao je valt, kun je gericht uitzoeken welke rechten en plichten voor jou gelden.
Fasensysteem: zo bouw je rechten op als uitzendkracht
Begrijp het fasensysteem, want dit bepaalt hoeveel zekerheid je opbouwt naarmate je langer werkt via hetzelfde uitzendbureau. Beide cao’s werken met fasen, maar de indeling verschilt.
Fasen volgens de ABU-cao
- Fase A (1 tot 78 gewerkte weken): Je werkt op basis van een uitzendovereenkomst met uitzendbeding. Dit betekent dat de overeenkomst direct eindigt als de opdrachtgever je niet meer nodig heeft.
- Fase B (na 78 gewerkte weken): Je hebt recht op maximaal zes tijdelijke contracten in een periode van vier jaar.
- Fase C (na fase B): Je hebt recht op een contract voor onbepaalde tijd bij het uitzendbureau.
Fasen volgens de NBBU-cao
- Fase 1 (1 tot 26 gewerkte weken): Vergelijkbaar met fase A van de ABU, inclusief het uitzendbeding.
- Fase 2 (26 tot 78 gewerkte weken): Je werkt op basis van tijdelijke contracten, maximaal zes in drie jaar.
- Fase 3 (na fase 2): Je hebt recht op een contract voor onbepaalde tijd.
Let op: een onderbreking van meer dan zes maanden (ABU) of drie maanden (NBBU) reset je fase. Je begint dan opnieuw in fase A of fase 1. Controleer daarom altijd hoeveel weken je hebt gewerkt en wanneer een eventuele onderbreking plaatsvond.
Loon, toeslagen en andere arbeidsvoorwaarden per fase
Stel vast welk loon en welke toeslagen je in elke fase mag verwachten. Beide cao’s schrijven voor dat uitzendkrachten recht hebben op het loon dat geldt bij de opdrachtgever voor vergelijkbare functies. Dit heet het inlenersbeloning-principe.
Onder inlenersbeloning vallen de volgende elementen:
- Het geldende periodeloon in de schaal van de opdrachtgever
- Toeslagen voor onregelmatige uren, overwerk of ploegendiensten
- Kostenvergoedingen zoals reiskosten of maaltijdvergoedingen
- Initiële loonsverhoging bij de opdrachtgever
Vanaf fase B (ABU) of fase 2 (NBBU) bouw je ook vakantiedagen op die je daadwerkelijk opneemt in plaats van ze uitbetaald te krijgen. In fase A en fase 1 worden vakantiedagen en feestdagen vaak verwerkt in een toeslag op het uurloon. Controleer je loonstrook altijd op de correcte verwerking van deze componenten.
Ziekte, verlof en pensioen tijdens uitzendwerk
Zorg dat je weet wat er geldt op het moment dat je ziek wordt of verlof opneemt. De regels verschillen per fase en per cao.
Ziekte
In fase A en fase 1 geldt bij ziekte dat het uitzendbeding kan worden ingeroepen. Dit betekent dat de uitzendovereenkomst kan eindigen als de opdrachtgever geen werk meer heeft. Zodra je in een hogere fase zit, heb je recht op loondoorbetaling bij ziekte, conform de wettelijke regels.
Verlof en vakantie
Verlofopbouw werkt in de eerste fasen via een toeslag op het uurloon. Vanaf de hogere fasen bouw je wettelijke vakantiedagen op die je in overleg opneemt. Controleer in je arbeidsovereenkomst hoe dit bij jouw uitzendbureau precies is geregeld.
Pensioen
Uitzendkrachten bouwen pensioen op via Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten (StiPP). De opbouw start na 26 gewerkte weken via hetzelfde uitzendbureau. Controleer of je bent aangemeld bij StiPP en vraag een pensioenoverzicht op zodra je de drempel hebt bereikt.
Veelgemaakte misverstanden over de uitzend-cao’s
Herken de meest voorkomende misverstanden zodat je geen rechten misloopt of verkeerde verwachtingen hebt.
- Misverstand 1: “De cao geldt niet voor mij omdat ik in een andere sector werk.” Onjuist. De ABU-cao of NBBU-cao geldt op basis van het uitzendbureau, niet de sector van de opdrachtgever.
- Misverstand 2: “Mijn fase begint opnieuw bij een nieuwe opdrachtgever.” Onjuist. Fasen worden bijgehouden per uitzendbureau, niet per opdrachtgever. Wissel je van opdrachtgever maar blijf je bij hetzelfde bureau, dan bouw je gewoon door.
- Misverstand 3: “Ik heb geen recht op vakantiegeld.” Onjuist. Uitzendkrachten hebben recht op vakantiegeld, al wordt dit in de vroege fasen soms als toeslag uitbetaald.
- Misverstand 4: “De cao regelt alles, ik hoef mijn contract niet te lezen.” De cao stelt minimumnormen. Aanvullende afspraken staan in je individuele uitzendovereenkomst. Lees deze altijd goed door.
Met deze kennis kun je als uitzendkracht of werkgever beter inschatten welke rechten en verplichtingen er gelden. Twijfel je over een specifieke situatie? Vraag dan altijd om verduidelijking bij je uitzendbureau.
Hoe FlexExpert helpt met de uitzend-cao in de praktijk
De regels rondom de ABU-cao en NBBU-cao voor uitzendkrachten zijn niet altijd eenvoudig te doorgronden. Wij bij FlexExpert nemen je daar graag in mee. Als persoonlijk uitzendbureau in Noord-Nederland zorgen wij ervoor dat zowel werkgevers als uitzendkrachten precies weten waar ze aan toe zijn. Wat wij voor je regelen:
- Heldere uitleg over welke cao van toepassing is en wat dat betekent voor jouw situatie
- Correcte toepassing van het fasensysteem en inlenersbeloning
- Administratieve ontzorging, zodat loon, toeslagen en pensioenopbouw altijd kloppen
- Persoonlijk aanspreekpunt dat snel schakelt en meedenkt bij vragen over arbeidsvoorwaarden
- Begeleiding bij het vinden van de juiste flexibele personeelsvorm, passend bij jouw organisatie
Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij flexibele arbeid? Neem contact met ons op en we denken graag vrijblijvend met je mee.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met mijn opgebouwde fase als ik tijdelijk stop met werken via mijn uitzendbureau?
Bij de ABU-cao reset je fase als je langer dan zes maanden niet hebt gewerkt via hetzelfde uitzendbureau. Bij de NBBU-cao is die grens drie maanden. Kom je terug binnen die termijn, dan tel je gewoon verder in je huidige fase. Het is daarom verstandig om bij een geplande onderbreking — bijvoorbeeld een reis of studie — vooraf te overleggen met je uitzendbureau, zodat je weet wat de gevolgen zijn voor je opgebouwde rechten.
Hoe controleer ik of mijn loonstrook klopt volgens de inlenersbeloning?
Vraag bij je opdrachtgever of uitzendbureau op welke loonschaal en cao de inlenersbeloning is gebaseerd. Vergelijk vervolgens je loonstrook op de volgende punten: het periodeloon, de toeslagen voor onregelmatige uren of overwerk, en eventuele kostenvergoedingen. Klopt er iets niet, meld dit dan schriftelijk bij je uitzendbureau. Je hebt als uitzendkracht recht op dezelfde beloning als een werknemer in een vergelijkbare functie bij de opdrachtgever.
Kan ik als uitzendkracht zelf kiezen of ik vakantiedagen opspaar of ze laat uitbetalen?
In fase A (ABU) en fase 1 (NBBU) worden vakantiedagen doorgaans automatisch als toeslag op je uurloon uitbetaald — je hebt hier meestal geen keuze in. Vanaf fase B (ABU) of fase 2 (NBBU) bouw je wettelijke vakantiedagen op die je in overleg met je uitzendbureau en opdrachtgever opneemt. Wil je weten hoe dit bij jouw specifieke uitzendbureau is geregeld, raadpleeg dan je uitzendovereenkomst of vraag het na bij je contactpersoon.
Wat moet ik doen als ik vermoed dat mijn uitzendbureau de cao niet correct toepast?
Neem eerst schriftelijk contact op met je uitzendbureau en vraag om een toelichting op de betreffende arbeidsvoorwaarde. Kom je er samen niet uit, dan kun je een klacht indienen bij de ABU of NBBU, afhankelijk van bij welke organisatie je uitzendbureau is aangesloten. Bij ernstige overtredingen kun je ook terecht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Documenteer altijd je loonstroken, contracten en correspondentie als bewijsmateriaal.
Bouw ik pensioen op als ik maar een paar maanden via een uitzendbureau werk?
Pensioenopbouw via StiPP start pas na 26 gewerkte weken via hetzelfde uitzendbureau. Werk je korter dan 26 weken, dan bouw je in die periode geen pensioen op via StiPP. Werk je via meerdere uitzendbureaus tegelijk of achtereenvolgens, dan tellen die weken niet bij elkaar op voor de drempel. Controleer na het bereiken van de 26 weken of je correct bent aangemeld bij StiPP en vraag een pensioenoverzicht op via hun website.
Geldt de ABU-cao of NBBU-cao ook als ik als uitzendkracht in het buitenland werk voor een Nederlandse opdrachtgever?
De toepasselijkheid van de cao hangt primair af van het uitzendbureau en de arbeidsovereenkomst, niet van de werklocatie. Werk je via een Nederlands uitzendbureau maar tijdelijk in het buitenland, dan kunnen er aanvullende regels gelden op basis van lokale wetgeving of Europese detacheringsrichtlijnen. Bespreek deze situatie altijd vooraf met je uitzendbureau, zodat duidelijk is welke arbeidsvoorwaarden van toepassing zijn en welke verplichtingen er gelden voor sociale zekerheid en belastingen.
Wat is het verschil tussen een uitzendbureau dat ABU-lid is en een bureau dat de ABU-cao alleen volgt omdat deze algemeen verbindend is verklaard?
Een uitzendbureau dat lid is van de ABU heeft actief gekozen voor het lidmaatschap en valt daarmee ook onder het toezicht en de kwaliteitsnormen van de ABU, inclusief het keurmerk. Bureaus die geen ABU-lid zijn, moeten de ABU-cao toch naleven omdat deze algemeen verbindend is verklaard door de overheid, maar ze vallen niet onder het ABU-toezicht. Als uitzendkracht of werkgever is het daarom nuttig om te controleren of een bureau gecertificeerd is, bijvoorbeeld via het NEN 4400-keurmerk of de SNA-erkenning.
Gerelateerde artikelen
- Hoe stel je een arbeidsovereenkomst op in een taal die de arbeidsmigrant begrijpt?
- Hoe vergelijk je de kosten van zelf werven versus inzetten via een uitzendbureau?
- Hoe vraag je een A1-verklaring aan voor arbeidsmigranten die tijdelijk in Nederland werken?
- Ben je als werkgever verplicht huisvesting te regelen voor arbeidsmigranten?
- Waar kun je als arbeidsmigrant terecht als je problemen hebt op het werk?
